ଆପଣଙ୍କ ଅଧିକାର

ଭାରତର ଆଇନ ଅଟିଜମ୍ ଥିବା ପିଲାକୁ କେଉଁ ଅଧିକାର ଦିଏ?

ଭାରତର ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଅଟିଜମ୍ ଗୋଟିଏ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା। ଆପଣଙ୍କ ପିଲାର ସମାନ ବ୍ୟବହାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆଉ ନିର୍ଯାତନାରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇବାର ଅଧିକାର ଅଛି। ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା 40% ବା ତାଠୁ ବେଶି ହେଲେ, 18 ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାର ବି ଅଛି। ଏହି ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନ, 2016 ଆଉ ଅନ୍ୟ ଆଇନରୁ ଆସେ।

ଅନ୍ୱେଷାର ବାପା-ମା ଲେଖିଛନ୍ତି, ଏହି ପେଜର ଶେଷରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂତ୍ରରୁ

ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନ, 2016

ଅଟିଜମ୍ ଗୋଟିଏ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା	ଏହି ଆଇନରେ ଅଟିଜମ୍ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଭାବେ ତାଲିକାରେ ଅଛି (ଅନୁସୂଚୀ, 2(ଖ))। 40% ବା ତାଠୁ ବେଶି ଭିନ୍ନକ୍ଷମତାକୁ “ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା” କୁହାଯାଏ। ଅନେକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏହା ଦରକାର (ଧାରା 2(ର))।
ସମାନ ବ୍ୟବହାର	ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ପାଇଁ କେହି ଆପଣଙ୍କ ପିଲା ସହ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଖରାପ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆଇନ ଅନୁମତି ଦେଉଥିବା କୌଣସି ଉଚିତ କାରଣ ଥିଲେ ଅଲଗା କଥା (ଧାରା 3)।
ସ୍କୁଲ	ଆଇନ କହେ, ସରକାର ଚଳାଉଥିବା, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପାଉଥିବା ବା ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଥିବା ସ୍କୁଲ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପିଲାଙ୍କୁ ଭେଦଭାବ ନକରି ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ, ଆଉ ପିଲାର ଦରକାର ଅନୁସାରେ ନିଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବଦଳାଇବା ଉଚିତ (ଧାରା 16)।
ମାଗଣା ବହି, ପରୀକ୍ଷାରେ ସାହାଯ୍ୟ	ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ପିଲା ପାଇଁ 18 ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମାଗଣା ବହି, ପାଠପଢ଼ା ସାମଗ୍ରୀ ଆଉ ସହାୟକ ଉପକରଣ। ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଧିକ ସମୟ, ଲେଖିଦେବା ପାଇଁ ଜଣେ ଲେଖକ (ସ୍କ୍ରାଇବ୍), ଆଉ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଭାଷାରୁ ଛାଡ଼ (ଧାରା 17)।
18 ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା	ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ପିଲାର 6 ରୁ 18 ବର୍ଷ ଯାଏଁ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାର ଅଛି, ପାଖ ସ୍କୁଲରେ ବା ବିଶେଷ ସ୍କୁଲରେ (ଧାରା 31)।
କଲେଜରେ ସିଟ୍	ସରକାରୀ ଓ ସରକାରୀ ସାହାଯ୍ୟପ୍ରାପ୍ତ କଲେଜରେ ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି କମରେ 5% ସିଟ୍, ଆଉ ବୟସ ସୀମାରେ 5 ବର୍ଷ ଛାଡ଼ (ଧାରା 32)।
ସରକାରୀ ଚାକିରି	ଖାଲି ପଦର ଅତି କମରେ 4% ବେଞ୍ଚମାର୍କ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ। 1% ଅଟିଜମ୍, ବୁଦ୍ଧିଗତ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷଣ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା, ମାନସିକ ରୋଗ ଆଉ ଏକାଧିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟା ହୁଏ (ଧାରା 34)।
ସହାୟତା ଯୋଜନା	ଯେଉଁଠି ସରକାର କୌଣସି ଯୋଜନା ଚଳାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅତି କମରେ 25% ବେଶି ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏହି ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପେନସନ୍ (ଆୟ ସୀମା ଭିତରେ) ଆଉ ବେଶି ସହାୟତା ଦରକାର ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଯତ୍ନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭତ୍ତା ଅଛି (ଧାରା 24)।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା	ଘର ପାଖରେ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ବିଶେଷ କରି ଗାଁରେ, ଆୟ ସୀମା ଭିତରେ; ଆଉ ଚିକିତ୍ସାରେ ପ୍ରାଥମିକତା (ଧାରା 25)।
ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍	ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ସାରା ଭାରତରେ ମାନ୍ୟ। ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଦେବାକୁ ମନା କଲେ ଆପଣ ଅପିଲ୍ କରିପାରିବେ (ଧାରା 57 ରୁ 59)।
ଅଭିଭାବକ	ଯେଉଁ ବୟସ୍କ ଲୋକ ଏକା ଆଇନଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଜଣେ ସୀମିତ ଅଭିଭାବକ ପାଇପାରିବେ। ସେହି ଅଭିଭାବକ ସେହି ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି (ଧାରା 14)।
ସୁରକ୍ଷା	ଜଣେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଛୋଟ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଜାଗାରେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ବା ଡରାଇବା, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ ଦେବା, ବା ତାଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବା ବା ପାଣି ନ ଦେବା, ଅପରାଧ: 6 ମାସରୁ 5 ବର୍ଷ ଜେଲ୍, ଆଉ ଜରିମାନା (ଧାରା 92)।

ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଆଇନ, 1999

ଏହି ଆଇନରେ ଅଟିଜମ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବାପା, ମା ବା କୌଣସି ସମ୍ପର୍କୀୟ ଅଟିଜମ୍ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିଭାବକ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଜିଲ୍ଲାର ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରୀୟ କମିଟିରେ ଦରଖାସ୍ତ କରିପାରିବେ। ଅଭିଭାବକ ସେହି ଲୋକଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦେଲେ ବା ଅବହେଳା କଲେ, ସେହି ଅଭିଭାବକଙ୍କୁ ହଟାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବେ (ଧାରା 2, 13, 14 ଓ 17)।

ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନ, 2009

ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପିଲା ସମେତ 6 ରୁ 14 ବର୍ଷର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାର ପାଖ ସ୍କୁଲରେ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାର ଅଛି (ଧାରା 3, 2012 ରେ ସଂଶୋଧିତ)।
ଗୁରୁତର ବା ଏକାଧିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ପିଲା ଘରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ବାଛିପାରେ।
ସ୍କୁଲରେ କୌଣସି ପିଲାକୁ ଶାରୀରିକ ଦଣ୍ଡ ବା ମାନସିକ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ (ଧାରା 17)।

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆଇନ, 2017

ଏହି ଆଇନରେ ଅଟିଜମ୍ ନିଜେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଅଟିଜମ୍ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ବି ଥାଇପାରେ, ଯେମିତି ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ବା ଅବସାଦ (ଡିପ୍ରେସନ୍), ତାହା ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସରକାରୀ ସେବାରୁ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇବାର ଅଧିକାର ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଛି। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମା ତଳେ ଥିବା ପରିବାର ପାଇଁ ଏହା ମାଗଣା, BPL କାର୍ଡ ଥାଉ ବା ନ ଥାଉ (ଧାରା 18)।

ଅନ୍ୟ ଆଇନ ଓ ନୀତି

ଭାରତୀୟ ପୁନର୍ବାସ ପରିଷଦ ଆଇନ, 1992: କେବଳ RCI ରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ପୁନର୍ବାସ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଯେମିତି ବିଶେଷ ଶିକ୍ଷକ, କାମ କରିପାରିବେ। ସେମାନଙ୍କ RCI ପଞ୍ଜୀକରଣ ମାଗନ୍ତୁ (ଧାରା 13)।
ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି 2020: ଏହା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନକୁ ମାନେ। ପିଲାମାନେ ସାଧାରଣ ସ୍କୁଲ ବା ବିଶେଷ ସ୍କୁଲ ବାଛିପାରିବେ, ଆଉ ଗୁରୁତର ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ପାଇଁ ଘରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଗୋଟିଏ ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ରହେ। ଏହା ଗୋଟିଏ ନୀତି, ଆଇନ ନୁହେଁ।
ଭାରତ 1 ଅକ୍ଟୋବର 2007 ରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଉପରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଚୁକ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା। ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରେ।

ଓଡ଼ିଶାରେ କିପରି ଅଭିଯୋଗ କରିବି?

ଏହି ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶାର ନିଜର ନିୟମ ଅଛି: ଓଡ଼ିଶା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ନିୟମାବଳୀ, 2018।
ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତି କମିଶନରଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜେ ଯାଇ, ରେଜିଷ୍ଟର୍ଡ ଡାକରେ ବା ଇମେଲରେ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ (ନିୟମ 29)।
ଆପଣଙ୍କ ନାଁ ଓ ଠିକଣା, କ'ଣ ହେଲା, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା କାଗଜପତ୍ର, ଆଉ ଆପଣ କ'ଣ କରାଯାଉ ବୋଲି ଚାହାନ୍ତି, ଲେଖନ୍ତୁ।
କମିଶନର ପ୍ରାୟ 3 ମାସ ଭିତରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ।
ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ମାଗଣା SSEPD ହେଲ୍ପଲାଇନ୍‌କୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ: 1800 345 7150।

ବାପା-ମା ପଚାରୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଭାରତର ଆଇନରେ ଅଟିଜମ୍ କ'ଣ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା?

ହଁ। ଏହା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନ, 2016 ରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ।

ଅଟିଜମ୍ ଯୋଗୁଁ ସ୍କୁଲ କ'ଣ ମୋ ପିଲାକୁ ଭର୍ତ୍ତି ମନା କରିପାରିବ?

ମନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆଇନ କହେ, ସରକାର ଚଳାଉଥିବା, ସରକାରୀ ଅନୁଦାନ ପାଉଥିବା ବା ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଥିବା ସ୍କୁଲ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପିଲାଙ୍କୁ ଭେଦଭାବ ନକରି ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ (ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନ, ଧାରା 16)।

କେହି ମୋ ପିଲାକୁ ଅପମାନ କଲେ ବା ଆଘାତ ଦେଲେ କ'ଣ କରିବି?

ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର ଆଇନର ଧାରା 92 ଅନୁସାରେ ଏହା ଅପରାଧ। ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତି କମିଶନରଙ୍କ ପାଖରେ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ।

ଏହି କଥା କେଉଁଠୁ ନିଆଯାଇଛି

ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି: ଅକ୍ଟୋବର 23, 2026

ଏହା ସାଧାରଣ ତଥ୍ୟ, ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ସବୁ ପିଲା ଅଲଗା ଅଲଗା।

ଆପଣ ଏକା ନୁହଁନ୍ତି

କିଛି ରିପୋର୍ଟ ଦରକାର ନାହିଁ। ଖାଲି ପ୍ରବୀର ସାରଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ପିଲା ବିଷୟରେ କୁହନ୍ତୁ।

WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ

ସବୁ ପିଲା ଅଲଗା ଅଲଗା। ଆପଣଙ୍କ ପିଲାର ବି ଏମିତି ଫଳ ମିଳିବ ବୋଲି ଆମେ କଥା ଦେଇପାରିବୁ ନାହିଁ।